{"id":2059,"date":"2020-08-01T12:30:00","date_gmt":"2020-08-01T10:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=2059"},"modified":"2021-11-09T20:38:09","modified_gmt":"2021-11-09T19:38:09","slug":"wprowadzenie-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=2059","title":{"rendered":"Wprowadzenie"},"content":{"rendered":"
<\/p>\n

DOI<\/a>: 10.31261\/FLPI.2020.02.01<\/p>\n

Pobierz artyku\u0142<\/strong><\/a>
Pobierz ca\u0142y numer<\/strong><\/a><\/p>\n

Drugi numer czasopisma \u201eFabrica Litterarum Polono-Italica\u201d po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142\u00a0 w znacznej mierze postaci kr\u00f3lowej Bony Sforzy d\u2019Aragona, niezwykle barwnej\u00a0 osobisto\u015bci historycznej, personie wa\u017cnej dla dziej\u00f3w Polski. We W\u0142oszech troch\u0119\u00a0 zapomnianej, chocia\u017c lepiej pami\u0119tanej w\u00a0 Bari, poniewa\u017c w\u00a0 tym mie\u015bcie sp\u0119dzi\u0142a\u00a0 ona m\u0142odo\u015b\u0107 i\u00a0 ostatnie chwile swego \u017cycia.<\/p>\n

W wielu polskich, ale te\u017c i\u00a0 w\u0142oskich pracach naukowych, popularnonaukowych\u00a0 i publikacjach beletrystycznych omawiano r\u00f3\u017cne aspekty \u017cycia i\u00a0 dzia\u0142alno\u015bci w\u0142adczyni. Do dzi\u015b najwa\u017cniejszym i najpe\u0142niejszym opracowaniem pozostaje czterotomowe dzie\u0142o W\u0142adys\u0142awa Pociechy Kr\u00f3lowa Bona (1494\u20131557).\u00a0 Czasy i ludzie odrodzenia<\/em>, wydane w\u00a0 latach 1949\u20131958, kt\u00f3re jednak po kilku dekadach od momentu\u00a0 powstania wymaga nowych, bardziej szczeg\u00f3\u0142owych ustale\u0144. Okr\u0105g\u0142a \u2013 pi\u0119\u0107setna\u00a0 rocznica \u015blubu Bony z\u00a0 kr\u00f3lem Polski Zygmuntem I, przypadaj\u0105ca na dzie\u0144 6 lutego\u00a0 2017 roku, sta\u0142a si\u0119 pretekstem do zorganizowania polsko-w\u0142oskiej konferencji naukowej pt. Bona Sforza. Regina di Polonia e principessa di Bari. Politica, societ\u00e0, cultura<\/em> (Bona Sforza. Kr\u00f3lowa Polski i ksi\u0119\u017cniczka\u00a0 Bari. Polityka, spo\u0142ecze\u0144stwo,\u00a0 kultura<\/em>), kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w\u00a0 Universit\u00e0 degli Studi di Bari Aldo Moro (Uniwersytet\u00a0 im. Aldo Moro w\u00a0 Bari). Konferencja stanowi\u0142a jedno z\u00a0 kilkunastu wydarze\u0144 wchodz\u0105cych w\u00a0 sk\u0142ad du\u017cego, interdyscyplinarnego projektu pt.\u00a0 Settimana della cultura\u00a0 italo-polacca<\/em> (Tydzie\u0144 kultury w\u0142osko-polskiej<\/em>) przygotowanego z\u00a0 inicjatywy Instytutu Polskiego w Rzymie, we wsp\u00f3\u0142pracy ze wspomnianym uniwersytetem oraz z l\u2019Associazione Pugliese Italo Polacca (Apulijskie Stowarzyszenie W\u0142osko-Polskie).<\/p>\n

Wyg\u0142oszone referaty prezentuj\u0105ce nowe badania z r\u00f3\u017cnych dyscyplin naukowych: historii, historii literatury, historii sztuki i architektury \u2013 udowodni\u0142y, \u017ce nadal na temat kr\u00f3lowej i jej otoczenia nie powiedziano wszystkiego i \u017ce po pi\u0119ciuset latach od przybycia do Polski \u2013 jak uwa\u017cano \u00f3wcze\u015bnie \u2013 najlepiej wykszta\u0142conej w\u0142oskiej ksi\u0119\u017cniczki wydarzenia zwi\u0105zane z jej bogatym \u017cyciorysem, wielostronn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 i recepcj\u0105 tej\u017ce, wci\u0105\u017c kryj\u0105 wiele nieznanych lub niewystarczaj\u0105co rozpoznanych trop\u00f3w badawczych. Wspomniane referaty stanowi\u0142y zasadniczy trzon zgromadzonego materia\u0142u, kt\u00f3ry prezentujemy w dziale g\u0142\u00f3wnym (Artyku\u0142y i rozprawy<\/em>) niniejszego tomu. Sekwencj\u0119 tekstow\u0105 rozpoczyna artyku\u0142 Angelantonia Spagnolettiego, w kt\u00f3rym autor pr\u00f3buje odpowiedzie\u0107 na pytanie: jak Bona Sforza radzi\u0142a sobie na\u00a0 europejskiej arenie politycznej, jak planowa\u0142a swoj\u0105 dynastyczn\u0105 \u201eparti\u0119 szach\u00f3w\u201d rozgrywan\u0105 w \u201esalonie mo\u017cnych\u201d. Kontrapunkt dla spraw \u201ewielkiej polityki\u201d stanowi zwrot w stron\u0119 \u201eestetyki precjoz\u00f3w\u201d. Czytelnicy b\u0119d\u0105 mogli zapozna\u0107 si\u0119 \u2013 w ramach tego dialektycznego napi\u0119cia \u2013 z analiz\u0105 ubior\u00f3w i bi\u017cuterii m\u0142odziutkiej Bony, kt\u00f3re zaprezentowane zosta\u0142y podczas ceremonii \u015blubnej, a utrwalone na jedynym ze znanych portret\u00f3w kr\u00f3lowej (artyku\u0142 Agnieszki Bender). W dalszej cz\u0119\u015bci numeru \u2013 frapuj\u0105cy wizerunek Bony Sforzy kre\u015bli (w dw\u00f3ch odr\u0119bnych artyku\u0142ach) Monika Werner. Obraz kr\u00f3lowej \u201ekonstruowany\u201d w polskiej literaturze dramatycznej dope\u0142nia impresyjny fresk odsy\u0142aj\u0105cy do przedwojennego filmu J\u00f3zefa Lejtesa. Ca\u0142o\u015b\u0107 za\u015b spina szkic Janiny Janas, po\u015bwi\u0119cony wa\u017cnym kontekstom literackim i historycznym (rola dyplomaty Jana Grotkowskiego w wyja\u015bnianiu tajemnicy tzw. sum neapolita\u0144skich \u2013 filtrowana przez wyobra\u017ani\u0119 barokowego poety: Jana Andrzeja Morsztyna).<\/p>\n

Kr\u00f3lowa Bona Sforza po raz kolejny jawi si\u0119 wi\u0119c jako posta\u0107 wielowymiarowa: kobieta nieprzeci\u0119tnej urody, znakomicie wyedukowana, o wyrafinowanym gu\u015bcie, cz\u0119sto wyrastaj\u0105ca dzi\u0119ki swej wiedzy i inteligencji ponad otoczenie, kt\u00f3re nie zawsze potrafi\u0142o (i chcia\u0142o!) j\u0105 zrozumie\u0107 lub doceni\u0107. To nieodrodna c\u00f3rka pe\u0142nej energii, posiadaj\u0105cej bardzo siln\u0105 osobowo\u015b\u0107, matki \u2013 Izabeli d\u2019Aragona, ksi\u0119\u017cnej, kt\u00f3ra fascynowa\u0142a samego Leonarda da Vinci. Niew\u0105tpliwie zas\u0142uguje Bona na lepsze poznanie, tak\u017ce przez W\u0142och\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na rol\u0119, jak\u0105 odegra\u0142a w historii Polski i Italii, powinna znale\u017a\u0107 poczesne miejsce w panteonie najwybitniejszych kobiet \u2013 w\u0142adc\u00f3w Europy XVI wieku.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 druga niniejszej edycji pisma (Varia<\/em>) przynosi trzy prace tematycznie zr\u00f3\u017cnicowane. Triad\u0119 otwiera tekst Maurizzia Griffo, skupiony na \u015bledzeniu dynamiki procesu historycznego, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do zjednoczenia i niezale\u017cno\u015bci W\u0142och. W\u0105tki \u201epolityczne\u201d kontynuuje tak\u017ce opracowanie Iwony Doroty. Cho\u0107 wprowadza nas ono w \u015bwiat dziewi\u0119tnastowiecznej epistolografii \u2013 kieruje jednocze\u015bnie nasz\u0105 uwag\u0119 w sam \u015brodek dyskusji o mo\u017cliwych konsekwencjach europejskiej Wiosny Lud\u00f3w. Ostatni z serii artyku\u0142\u00f3w (autorstwa Weroniki Korzenieckiej) przybli\u017ca natomiast sylwetk\u0119 i strategi\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 Roberta Saviana, artysty i pisarza \u201eosobnego\u201d, zasadniczo (prowokacyjnie!) \u201epor\u00f3\u017cnionego\u201d ze swoj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105.<\/p>\n

W dziale Prezentacje<\/em> wybitny znawca i edytor tw\u00f3rczo\u015bci Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza \u2013 zwi\u0105zany z Muzeum pisarza w Stawisku \u2013 Robert Papieski przygotowa\u0142 transkrypcj\u0119 r\u0119kopi\u015bmiennego materia\u0142u (stanowi\u0105cego zacz\u0105tek oryginalnego, nieuko\u0144czonego projektu pisarskiego po\u015bwi\u0119conego Bonie Sforzy) \u2013 Pogrzeb kr\u00f3lowej. Ca\u0142o\u015b\u0107 poprzedzona zosta\u0142a kr\u00f3tkim filologicznym wst\u0119pem, stanowi\u0105cym syntetyczne om\u00f3wienie materia\u0142u in statu nascendi<\/em>.<\/p>\n

\u201eModu\u0142 przek\u0142adowy\u201d pisma wype\u0142nia t\u0142umaczenie na j\u0119zyk w\u0142oski opowiadania Bari Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza, kt\u00f3re dobrze koresponduje z monograficznym wymiarem numeru, po\u015bwi\u0119conego kr\u00f3lowej Bonie. Przek\u0142adu dokona\u0142y Janina Janas i Stefania Riccardo. Pragniemy w tym miejscu podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim pe\u0142nomocnikom Rodziny i spadkobiercom pisarza. Bez Ich pomocy i zgody tekst podr\u00f3\u017cny Iwaszkiewicza nie m\u00f3g\u0142by si\u0119 ukaza\u0107.<\/p>\n

I wreszcie \u2013 last but not least<\/em>\u2013 ko\u0144cowa sekwencja tekst\u00f3w (Dyskusje,om\u00f3wienia, glosy<\/em>) gromadzi krytyczne komentarze naniesione na marginesach polsko\u2013w\u0142oskich nowo\u015bci wydawniczych. Dzia\u0142 otwiera artyku\u0142 Janiny Janas, kt\u00f3ra, maj\u0105c za przewodnik ksi\u0105\u017ck\u0119 Adrianny Senatore, analizuje historiograficzne dzie\u0142o Mirona Costina. Francesco Cabras przygl\u0105da si\u0119 ksi\u0105\u017cce Colantonia Carmignano. Ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w znakomit\u0105 przedmow\u0119 Luigiego Marinellego, bada intertekstualne przestrzenie tekstu. Z kolei Katarzyna Kowalik skupia uwag\u0119 na beletrystycznym wielog\u0142osie. Wydany w 2018 roku tom \u2013 Il romanzo in Italia<\/em>, pod redakcj\u0105 Giancarla Alfana i Francesca de Cristofaro, stanowi ciekawy przegl\u0105d p\u00f3l badawczych we wsp\u00f3\u0142czesnej narratologii. Daniele Stasi skupia si\u0119 natomiast na jednej ksi\u0105\u017cce \u2013 chodzi o Listy z lagr\u00f3w i wi\u0119zie\u0144 1939\u22121945Wybrane zagadnienia<\/em>, autorstwa Lucyny Sadzikowskiej. Podobnie czyni Alessandro Ajres, wczytuj\u0105c si\u0119 w relacj\u0119 wybitnego historyka Tommasa Fiore, kt\u00f3ry w swojej ksi\u0105\u017cce utrwala obrazki z Polski widzianej w roku 1953. Dzia\u0142 ko\u0144czy si\u0119 tekstem Ewy Litwin, kt\u00f3ra, pod\u0105\u017caj\u0105c za g\u0142osem (i pismem) Daniele Stasiego, tropi pocz\u0105tki polskiej my\u015bli narodowej, widzianej tym razem z perspektywy w\u0142oskiej.<\/p>\n

Rocznik \u201eFabrica Litterarum Polono-Italica\u201d zbiera r\u00f3wnie\u017c, z kronikarskiej potrzeby oraz konieczno\u015bci faktograficznego porz\u0105dkowania do\u015bwiadcze\u0144 oko\u0142oliterackich, informacje o wa\u017cnych wydarzeniach i godnych odnotowania konferencjach, spotkaniach, osobach. W tym roku, w dziale Kronika<\/em> zosta\u0142y zaprezentowane, w duchu monograficznej ca\u0142o\u015bci, om\u00f3wienia dw\u00f3ch konferencji po\u015bwi\u0119conych kr\u00f3lowej Bonie (spotkanie w Warszawie \u2013 w relacji Paw\u0142a Tyszki oraz spotkanie w Bari \u2013 w relacji Agnieszki Bender). Ca\u0142o\u015b\u0107 dope\u0142nia sprawozdanie z neapolita\u0144skiej konferencji naukowej po\u015bwi\u0119conej tw\u00f3rczo\u015bci Gustawa Herlinga-Grudzi\u0144skiego, sporz\u0105dzone przez Annagrazi\u0119 Carriero oraz Ivana de Matteo.<\/p>\n

Redaktorki tematyczne tomu
Agnieszka Bender<\/a> i Janina Janas<\/a><\/p>\n

s. 15-17<\/strong><\/p>\n

\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drugi numer czasopisma \u201eFabrica Litterarum Polono-Italica\u201d po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142
\nw znacznej mierze postaci kr\u00f3lowej Bony Sforzy d\u2019Aragona, niezwykle barwnej
\nosobisto\u015bci historycznej, personie wa\u017cnej dla dziej\u00f3w Polski. We W\u0142oszech troch\u0119
\nzapomnianej, chocia\u017c lepiej pami\u0119tanej w Bari, poniewa\u017c w tym mie\u015bcie sp\u0119dzi\u0142a
\nona m\u0142odo\u015b\u0107 i ostatnie chwile swego \u017cycia.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[974,901,559,899,551],"tags":[],"class_list":["post-2059","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agnieszka-bender-pl","category-dziedzictwo-bony-sforzy","category-janina-janas","category-nr-1-2-2020-pl","category-wprowadzenie","clearfix"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2059"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3151,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions\/3151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}