{"id":3507,"date":"2022-07-04T16:15:02","date_gmt":"2022-07-04T14:15:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=3507"},"modified":"2022-07-04T16:21:10","modified_gmt":"2022-07-04T14:21:10","slug":"wprowadzenie-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=3507","title":{"rendered":"Wprowadzenie"},"content":{"rendered":"
<\/p>\n

DOI<\/a>: 10.31261\/FLPI.2022.04.14<\/p>\n

Pobierz artyku\u0142<\/strong><\/a>
Pobierz ca\u0142y numer<\/strong><\/a><\/p>\n

Tragedia sztokholmska \u2013 tak w 1996 roku o Nagrodzie Nobla m\u00f3wi\u0142a polska laureatka tej nagrody w dziedzinie literatury \u2013 Wis\u0142awa Szymborska. I by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 w tym stwierdzeniu, opr\u00f3cz pewnej kokieterii podszytej sarkazmem, wiele niek\u0142amanej racji. Bo je\u015bli ceni\u0105cy sobie spok\u00f3j literat mia\u0142by na wieki utraci\u0107 ten azyl codziennych rytua\u0142\u00f3w, to Nagroda Nobla z pewno\u015bci\u0105 rozbije w py\u0142 pisarsk\u0105 pustelni\u0119 i skieruje snop reflektor\u00f3w publicznej uwagi na nowego \u201ecelebryt\u0119\u201d. A decyduje o tym wyborze gabinetowa rada kilku dosy\u0107 przypadkowych ekspert\u00f3w o reputacji cz\u0119sto \u201epodcinanej\u201d plotkami i towarzyskimi skandalikami. I jakby na przek\u00f3r tej wiedzy \u2013 ka\u017cdy kulturalny cz\u0142owiek musi w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy odrobi\u0107 noblowsk\u0105 lekcj\u0119 i doczyta\u0107 jeszcze jeden tw\u00f3rczy korpus tekstowy. Chyba \u017ce wyb\u00f3r Akademii Kr\u00f3lewskiej oka\u017ce si\u0119 tak egzotyczny, \u017ce t\u0142umacze\u0144 szuka\u0107 ze \u015bwiec\u0105\u2026 Bywa\u0142o przecie\u017c i tak \u2013 wszak sztokholmska rada dba o nale\u017cyty suspens, i poruszaj\u0105c si\u0119 ruchem szachowego konika, czasami zupe\u0142nie zaskakuje gie\u0142dowych bukmacher\u00f3w (book-macher\u00f3w?). W\u0142a\u015bciwie to wa\u017cniejsze od pytania \u201ekto dosta\u0142\u201d, pozostaje retoryczne narzekanie \u201ekto nie dosta\u0142\u201d \u2013 sarkanie cz\u0119stokro\u0107 pe\u0142ne z\u0142o\u015bci, zawi\u015bci i rezerwy wobec zwyci\u0119zcy. Bo co z reszt\u0105? Przegranych, niedocenionych, gorszych, urodzonych na statystycznie mniej docenionym kontynencie? Wiemy, \u017ce tylko wygranych stawia si\u0119 w narodowym i\/lub \u015bwiatowym panteonie, promuje jako flagowe marki, skrupulatnie zlicza w statystykach buchalteryjnej wybitno\u015bci. W tym sensie Nagroda Nobla to rzeczywi\u015bcie \u201esztokholmska tragedia\u201d \u2013 mierzona \u0142zami zwyci\u0119zc\u00f3w i gorycz\u0105 pokonanych.<\/p>\n

Wypada te\u017c spojrze\u0107 na \u201ekwesti\u0119 noblowsk\u0105\u201d jeszcze z innej perspektywy. Wydaje si\u0119 przecie\u017c, \u017ce s\u0142owa laureat\u00f3w s\u0105 ju\u017c tak kanoniczne, \u017ce a\u017c\u2026 wyczerpane. I mo\u017ce o\u017cywcze \u017ar\u00f3d\u0142a poznania bij\u0105 poza tekstami nagrodzonych? Mo\u017ce dzie\u0142a noblist\u00f3w pozostaj\u0105 \u201etylko\u201d niebezpieczn\u0105 sp\u0142onk\u0105, konieczn\u0105 \u201eiskr\u0105\u201d aktywuj\u0105c\u0105 eksplozj\u0119 czytelniczej ciekawo\u015bci i niepokoju? Mo\u017ce wspomniane \u017ar\u00f3d\u0142a epistemicznej tajemnicy znajduj\u0105 si\u0119 w nas, w nowych czasach, nieoczywistych perspektywach wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci? Wychodz\u0105c z takich przes\u0142anek \u2013 uk\u0142adali\u015bmy wst\u0119pne zr\u0119by projektu. Pierwsze, naiwne pytanie: co po latach powiedz\u0105 nam Sienkiewicz, Carducci, Reymont, Pirandello, Quasimodo, Mi\u0142osz, Szymborska, Tokarczuk? \u2013 przynios\u0142o nieoczywiste odpowiedzi. Czasem ukryte w antologijnym zestawieniu, czasem w raptularzu \u015br\u00f3dziemnomorskiej podr\u00f3\u017cy, kiedy indziej w poetyckiej miniaturze.<\/p>\n

\u201eBlok noblowski\u201d numeru uzupe\u0142niaj\u0105 Varia (przypominaj\u0105ce rocznicowo tercyny Dantego, odkrywaj\u0105ce renesansowe tajemnice \u201ekultury ksi\u0119gi\u201d, przybli\u017caj\u0105ce \u201ewojenne s\u0142owniki\u201d wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zyka marketingu). W cz\u0119\u015bci finalnej publikujemy krytyczne om\u00f3wienie monografii prezentuj\u0105cej raperskie dokonania Caparezzy \u2013 w\u0142oskiego mistrza s\u0142owa z Apulii.<\/p>\n

Redaktorzy tematyczni
<\/strong>Mariusz Jochemczyk i Mi\u0142osz Piotrowiak<\/p>\n

\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1774,2177,2356,2212,551],"tags":[],"class_list":["post-3507","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mariusz-jochemczyk-pl","category-milosz-piotrowiak","category-noblisci","category-nr-1-4-2022","category-wprowadzenie","clearfix"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3509,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3507\/revisions\/3509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}