{"id":4386,"date":"2024-10-13T22:34:12","date_gmt":"2024-10-13T20:34:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=4386"},"modified":"2025-01-24T22:49:15","modified_gmt":"2025-01-24T21:49:15","slug":"abstrakty-anatomia-radosci-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=4386","title":{"rendered":"Abstrakty, nr 2 (8) 2024"},"content":{"rendered":"
<\/p>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Jakub Momro<\/h2>\n

\"\" <\/em>Saturn i Eros. Rado\u015b\u0107 jako forma samowiedzy<\/strong><\/p>\n

Tekst jest pr\u00f3b\u0105 pokazania rado\u015bci w nowoczesnej dialektyce wiedzy i urzeczowienia. Obie sk\u0142adowe tej dialektyki prowadz\u0105 w g\u0142\u0105b tera\u017aniejszych problem\u00f3w z legitymizacj\u0105 nauki. Wiedza melancholijna, uosabiana przez takie postaci jak Walter Benjamin czy Theodor W. Adorno stanowi rozwini\u0119cie tego prymarnego napi\u0119cia w instrumentalizacji rado\u015bci jako autarkicznego afektu (z jednej strony) oraz nominalistycznej utopii oraz fetyszyzmu bezpo\u015brednio\u015bci (z drugiej). W artykule \u201ewiedzy melancholijnej\u201d towarzysz\u0105 dwa inne rodzaje rado\u015bci: Kantowska etyka serca, oraz Nietzschea\u0144ska \u201ewiedza radosna\u201d, obie pozornie fenomenologiczne docieraj\u0105 na skraj rado\u015bci jako warunku mo\u017cliwo\u015bci lub niemo\u017cliwo\u015bci \u017cycia i poznania. W ten spos\u00f3b mo\u017cna zrozumie\u0107 napi\u0119cie, kt\u00f3re prawdziwie radykalizuje nowoczesno\u015b\u0107 radosn\u0105 \u2013 rozpi\u0119t\u0105 mi\u0119dzy Saturnem i Erosem, mi\u0119dzy teoriopoznawcz\u0105 krytyk\u0105 a ba\u015bni\u0105. \u00a0<\/p>\n

Ewa Graczyk<\/h2>\n

\"\" <\/em>Rado\u015b\u0107 i bunt. O \u201eMacierzy\" Marii Rodziewicz\u00f3wny<\/strong><\/p>\n

Pisarka opowiada dzieje bohaterki zwanej Pokotynk\u0105, kt\u00f3ra z pogardzanej prostytutki staje si\u0119 kobiet\u0105 godn\u0105 zaufania, tak\u017ce spo\u0142ecznego. Ten proces ma bardzo nieoczekiwany przebieg, bo towarzyszy mu niezwyk\u0142y pojedynek chwil\u00a0 buntu i rado\u015bci z depresj\u0105 i konformizmem. Ewolucja g\u0142\u00f3wnej bohaterki zwi\u0105zana jest z przemianami innych postaci – jej ojca i kochanka, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c ma za sob\u0105 ponur\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Warto podkre\u015bli\u0107 znaczenie przyrody w tek\u015bcie Rodziewicz\u00f3wnej, jej podej\u015bcie do natury jest zdumiewaj\u0105co empatyczne i bliskie nam.<\/p>\n

Agnieszka Je\u017cyk<\/h2>\n

\"\" <\/em>W tek\u015bcie i poza nim. \u201ePoetyka przyjemno\u015bci\u201d w polskiej poezji awangardowej lat dwudziestych<\/strong><\/p>\n

\u201ePrzyjemno\u015b\u0107 kojarzy nam si\u0119 z\u00a0czym\u015b, co \u015bci\u015ble do nas nale\u017cy, z\u00a0nasz\u0105 cielesn\u0105 egzystencj\u0105 i\u00a0wewn\u0119trzn\u0105 witalno\u015bci\u0105, a\u00a0mimo to jest od nas oddzielona i\u00a0niezale\u017cna, a\u00a0zatem mo\u017ce zaskakiwa\u0107, dezorientowa\u0107, obci\u0105\u017ca\u0107, odra\u017ca\u0107, przyt\u0142acza\u0107, przera\u017ca\u0107, porywa\u0107, rodzi\u0107 konflikty, budzi\u0107\u00a0\u00bbniesamowite\u00ab, ustawia\u0107 poza kontrol\u0105 (a\u00a0czasem wywo\u0142ywa\u0107 po\u017c\u0105danie)\u201d\u00a0\u2013 twierdzi Aaron Schuster (2016:\u00a044). Innymi s\u0142owy, przyjemno\u015b\u0107 mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 jako swoje przeciwie\u0144stwo, zw\u0142aszcza w\u00a0kontek\u015bcie jej reprezentacji w\u00a0literaturze. W\u00a0niniejszym eseju chcia\u0142abym przyjrze\u0107 si\u0119 awangardowym wierszom erotycznym z\u00a0okresu mi\u0119dzywojennego, kt\u00f3re poruszaj\u0105 temat fascynuj\u0105cego splotu tego, co cielesne i\u00a0tego, co tekstowe. Metafory czytania i\u00a0pisania, liryczny dialog pomi\u0119dzy niekt\u00f3rymi wierszami, metatekstowe refleksje na temat natury poezji erotycznej, problem uciele\u015bnienia to tylko niekt\u00f3re ze strategii, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 Bruno Jasie\u0144ski (Moja nie\u015bmiertelno\u015b\u0107,\u00a0S\u0142owo o\u00a0s\u0142owie,\u00a0Na bis), Tadeusz Peiper (Nago,\u00a0Ja, Ty) i\u00a0Mila Elin (Ksi\u0105\u017cka,\u00a0G\u0142\u00f3d), omawiaj\u0105c rado\u015bci i\u00a0wyzwania zwi\u0105zane z\u00a0pr\u00f3b\u0105 przedstawienia\u00a0jouissance\u00a0w\u00a0tek\u015bcie. Punktem wyj\u015bcia moich refleksji b\u0119dzie diagnoza Alenki Zupan\u010di\u010d dotycz\u0105ca podobnego rodzaju satysfakcji p\u0142yn\u0105cej z\u00a0seksu i\u00a0z\u00a0m\u00f3wienia o\u00a0seksie oraz spostrze\u017cenia s\u0142owe\u0144skiej filozofki na temat procedur intelektualizacji seksualno\u015bci.<\/p>\n

Krzysztof Rowi\u0144ski<\/h2>\n

\"\" <\/em>Wspomnienie rado\u015bci w \u015bwiecie bez przysz\u0142o\u015bci. Zaanga\u017cowanie estetyczne i polityczne u Jasie\u0144skiego i Pasoliniego<\/strong><\/p>\n

Dyskusje na temat kulturowego zanikania s\u0105 cz\u0119sto prowadzone w\u00a0kategoriach nostalgii i\u00a0tragedii. Bruno Jasie\u0144ski w\u00a0Balu manekin\u00f3w\u00a0i\u00a0Pier Paolo Pasolini w\u00a0Ragazzi di vita\u00a0proponuj\u0105 alternatywn\u0105 form\u0119 pami\u0119tania o\u00a0znikni\u0119ciu poprzez wspomnienia rado\u015bci, rozumianej jako praktyka wyra\u017anie polityczna. Doskonale \u015bwiadomi niemo\u017cno\u015bci utrzymania tego, co celebrowali (wolno\u015bci od jednolito\u015bci kulturowej, w\u00a0kulturach lokalnych i\u00a0eksperymentach estetycznych), obaj pisarze zachowali poczucie zaanga\u017cowania politycznego, oferuj\u0105c dobry, szerszy model my\u015blenia o\u00a0\u015bwiecie bez przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Francesca Fornari<\/h2>\n

\"\" <\/em>O anatomii rado\u015bci \u2013 w archiwum<\/strong><\/p>\n

Rado\u015b\u0107 jako destabilizuj\u0105ca, nieprzewidywalna i efemeryczna emocja, obci\u0105\u017cona wymiarami etycznymi, mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przejawia\u0107 si\u0119 jako konsekwencja zaanga\u017cowania intelektualnego (Misrahi, L\u00e9noir). Przyjemno\u015b\u0107, rado\u015b\u0107, szcz\u0119\u015bcie to tematy powracaj\u0105ce w literaturze badaczy zag\u0142\u0119biaj\u0105cych si\u0119 w zawi\u0142\u0105 sfer\u0119 \u201eopornych\u201d manuskrypt\u00f3w. Opieraj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142adach Agambena, Cortiego, Farge’a, Gr\u00e9sillona i Zweiga, niniejszy artyku\u0142 nakre\u015bla fenomenologi\u0119 rado\u015bci w kontekstach archiwalnych. Od oczekiwania na otrzymanie \u201e\u017cywego materia\u0142u\u201d r\u0119kopisu, przez \u201epowolny i nieop\u0142acalny\u201d proces transkrypcji \u201eintymnych znak\u00f3w\u201d pisma, a\u017c po akt czytania, w kt\u00f3rym przeplataj\u0105 si\u0119 \u201epasja i rozum\u201d, do\u015bwiadczenie rado\u015bci mo\u017ce zadziwi\u0107 tych, kt\u00f3rzy zanurzaj\u0105 si\u0119 w \u015bladach cudzych s\u0142\u00f3w, w nieustannie rozwijaj\u0105cych si\u0119 widokach archiwalnych dokument\u00f3w, niczym wszech\u015bwiat w miniaturze.<\/p>\n

Pawe\u0142 Marcinkiewicz<\/h2>\n

\"\" <\/em>\u201eW lesie, w drewnianym domku\": o cnocie rado\u015bci i szcz\u0119\u015bcia w najnowszym tomie Michaela Kr\u00fcgera<\/strong><\/p>\n

Michael Kr\u00fcger to jeden z najwa\u017cniejszych poet\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej Europy, \u0142\u0105cz\u0105cy w swoich utworach wiele tradycji literatury starego kontynentu, od staro\u017cytnej Grecji po dwudziestowieczn\u0105 Polsk\u0119. Ponadto w jego wierszach widoczne s\u0105 silne wp\u0142ywy ameryka\u0144skie. Podczas gdy wczesna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Kr\u00fcgera by\u0142a poszukiwaniem w\u0142asnego sposobu ekspresji poprzez mniej lub bardziej wierne na\u015bladownictwo bardzo r\u00f3\u017cnych polskich i ameryka\u0144skich poet\u00f3w, w dojrza\u0142ych wierszach z tomu In the Forrest, in the Wooden House z 2021 roku monachijski poeta znajduje bardzo oryginalne rozwi\u0105zanie pozornie nierozwi\u0105zywalnego dylematu, przed kt\u00f3rym staj\u0105 wszyscy wybitni arty\u015bci od pocz\u0105tku XX wieku: czy przedstawia\u0107 \u015bwiat realistycznie, czy wr\u0119cz przeciwnie, za pomoc\u0105 aporii i abstrakcji? Kr\u00fcger umiej\u0119tnie \u0142\u0105czy retoryk\u0119 \u201etrybu scenicznego\u201d typow\u0105 dla literatury postsymbolicznej i \u201epoetyk\u0119 nieokre\u015blono\u015bci\u201d charakterystyczn\u0105 dla postmodernizmu, tworz\u0105c autonomiczny poemat. Jest to utw\u00f3r realistyczny, kt\u00f3ry opiera si\u0119 interpretacji, poniewa\u017c zawiera elementy, kt\u00f3rych nie da si\u0119 odczyta\u0107 na p\u0142aszczy\u017anie realistycznej. Ten specyficzny p\u00f3\u017any styl Kr\u00fcgera \u0142\u0105czy si\u0119 z jego ostentacyjnym upodobaniem do epikureizmu, nawi\u0105zaniami do poezji Hezjoda i uciekaniem si\u0119 do szerokiej frazy, przypominaj\u0105cej heksametr.<\/p>\n

Tamara Trojanowska<\/h2>\n

\"\" <\/em>Podzwonne dla rado\u015bci?<\/strong><\/p>\n

Esej zg\u0142\u0119bia zagadkowe relacje mi\u0119dzy rado\u015bci\u0105 i\u00a0problemami ponowoczesnej kultury, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na jako\u015b\u0107 naszego bycia w\u00a0\u015bwiecie. Refleksja nad niejasnym statusem rado\u015bci i\u00a0jej niepewn\u0105 pozycja we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze pozwala na szczeg\u00f3ln\u0105 optyk\u0119 ogl\u0105du tych relacji. Im wy\u017csza stawka polityczna, ekonomiczna i\u00a0spo\u0142eczna, tym bardziej poszukiwanie rado\u015bci staje si\u0119 poszukiwaniem sensu, istotnego po\u017cywienia dla form kulturowych. Taka rado\u015b\u0107, przefiltrowana przez nasze zmagania z\u00a0wyzwaniami \u017cycia, przynagla nas do zbadania konsekwencji jej nieobecno\u015bci (b\u00f3lu, cierpienia, egzystencji pozbawionej rado\u015bci) i\u00a0jej przejaw\u00f3w w\u00a0sztuce (muzyka), religii (chrze\u015bcija\u0144stwo) i\u00a0filozofii (wolno\u015b\u0107). Si\u0142a rado\u015bci polega na rozpoznaniu nieuniknionej niedoskona\u0142o\u015bci wszystkich rozwi\u0105za\u0144 naszych problem\u00f3w, kt\u00f3re nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 jej jako podstawowego komponentu \u017cycia.<\/p>\n

Mariusz Jochemczyk, Mi\u0142osz Piotrowiak<\/h2>\n

\"\" <\/em>Nie\/rad\/o\u015b\u0107. Felicytologiczna lektura \u201eDziennik\u00f3w\" Franza Kafki<\/strong><\/p>\n

Artyku\u0142 pr\u00f3buje odnale\u017a\u0107 stany rado\u015bci u pisarza, kt\u00f3rego nikt o takie afekty nie podejrzewa. W przekorny spos\u00f3b autorzy staraj\u0105 si\u0119 przy\u0142apa\u0107 \u201esmutasa z Pragi\u201d na gor\u0105cym uczynku: wyra\u017caniu szcz\u0119\u015bcia, ujawnianiu stan\u00f3w ekscytacji, a nawet rado\u015bci. W wyniku swoich bada\u0144 autorzy dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce momenty dobrego samopoczucia w \u017cyciu ukazane s\u0105 w dziennikowych zapiskach Kafki nie jako do\u015bwiadczane, ale jako roztrwonione. To dlatego tytu\u0142owe \u201enie\/rado\u015b\u0107\u201d ma tak gorzkie znaczenie.<\/p>\n

Adriana Senatore<\/h2>\n

\"\" <\/em>Obraz Turka w kronikach mo\u0142dawskich spisanych w j\u0119zykach s\u0142owia\u0144skich<\/strong><\/p>\n

Kroniki mo\u0142dawskie z\u00a0XV\u2013XVI\u00a0wieku ukazuj\u0105 wydarzenia kraju w\u00a0czasie powa\u017cnych trudno\u015bci dla przetrwania chrze\u015bcija\u0144skich pa\u0144stw Europy, zagro\u017conych ekspansywn\u0105 polityk\u0105 imperium osma\u0144skiego. Autorka z\u00a0uwag\u0105 \u015bledzi post\u0119puj\u0105c\u0105 rozbudow\u0119 Wielkiej Porty oraz upadek gmin, cytadeli i\u00a0miast (Gallipoli, Sofia, Wielkie Tyrnowo, Saloniki), a\u00a0tak\u017ce Chilii, Cetatea Alb\u0103, ufortyfikowanych cytadel mo\u0142dawskich. Naturalnie kronikarze ciesz\u0105 si\u0119 z\u00a0najrzadszych zwyci\u0119stw na polu bitwy europejskich w\u0142adc\u00f3w i\u00a0ksi\u0105\u017c\u0105t mo\u0142dawskich; s\u0105 zasmuceni pora\u017ckami, jakie ponios\u0142a armia mo\u0142dawska i\u00a0szerzej: chrze\u015bcija\u0144ska. Przede wszystkim obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce nowe \u201epoga\u0144stwo\u201d, pochodz\u0105ce z\u00a0podbitego ju\u017c Konstantynopola, mo\u017ce zdusi\u0107 religi\u0119 przodk\u00f3w, cho\u0107 nie zaniedbuj\u0105 niebezpiecze\u0144stwa innych wierze\u0144, takich jak luteranizm, wyznawany przez ksi\u0119cia. W\u00a0ostatecznym rozrachunku kronikarz uwa\u017ca si\u0119 za\u00a0scriba Dei, kt\u00f3ry musi wychowywa\u0107 czytelnika i\u00a0umacnia\u0107 go w\u00a0prawdziwej wierze, ortodoksji.<\/p>\n

Stanley E. Gontarski<\/h2>\n

\"\" <\/em>O fragmentach. Dzie\u0142o sztuki i \u201eja\u201d \u2013 albo nie<\/strong><\/p>\n

W eseju badane s\u0105 implikacje filozoficzne obecne w p\u00f3\u017anym, najbardziej enigmatycznym i metonimicznym dziele teatralnym Samuela Becketta\u00a0Nie ja<\/i>. Implikacje te s\u0105 bezsprzeczne, mimo \u017ce autor\u00a0Czekaj\u0105c na Godota<\/i>\u00a0cz\u0119sto zaprzecza\u0142 swym (sugerowanym przez krytyk\u00f3w) zainteresowaniom filozofi\u0105, kt\u00f3rej \u2013 jak twierdzi\u0142 \u2013 ani nie czyta\u0142, ani nie rozumia\u0142. Wspomniana sztuka jest jednak dzie\u0142em g\u0142\u0119boko ontologicznym, a metonimia w jego obrazie scenicznym przywo\u0142uje klasyczn\u0105 filozoficzn\u0105 zagadk\u0119, dotycz\u0105c\u0105 relacji cz\u0119\u015bci (tu: utworu lub jego fragmentu) do ca\u0142o\u015bci. Jest to kwestia, kt\u00f3ra Becketta intrygowa\u0142a przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego tw\u00f3rczego \u017cycia.<\/p>\n

Anna Gwadera-Dec<\/h2>\n

\"\" Rado\u015b\u0107 czytania (Conrada). Agnieszka Adamowicz-Po\u015bpiech: \u201eAdaptacje biografii i tw\u00f3rczo\u015bci Josepha Conrada w kulturze wsp\u00f3\u0142czesnej\". Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, Katowice 2022, 364 s.<\/em><\/strong><\/p>\n

Recenzja jest om\u00f3wieniem pracy Agnieszki Adamowicz-Po\u015bpiech Adaptacje biografii i tw\u00f3rczo\u015bci Josepha Conrada w kulturze wsp\u00f3\u0142czesnej. Opracowanie podzielone jest na trzy cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re dotycz\u0105 odr\u0119bnych dziedzin sztuki – powie\u015bci graficznych i komiks\u00f3w, przetworze\u0144 literackich oraz przedstawie\u0144 teatralnych i filmowych. Autorka, przeprowadzaj\u0105c drobiazgow\u0105 analiz\u0119 wybranych dzie\u0142, stawia nowatorsk\u0105 tez\u0119, \u017ce adaptacjom podlegaj\u0105 nie tylko utwory Conrada, ale tak\u017ce jego biografia. Publikacja stanowi cenny wk\u0142ad w dziedzin\u0119 studi\u00f3w conradologicznych, znacz\u0105co uzupe\u0142niaj\u0105c stan bada\u0144.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n

\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[183,3417,3498],"tags":[],"class_list":["post-4386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-abstrakty","category-anatomia-radosci","category-nr-2-8-2024","clearfix"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4386"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4399,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4386\/revisions\/4399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}