{"id":4631,"date":"2025-06-26T20:26:11","date_gmt":"2025-06-26T18:26:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=4631"},"modified":"2025-08-05T21:26:09","modified_gmt":"2025-08-05T19:26:09","slug":"campi-phlegraei-williama-hamiltona-estetyka-i-polityka-wulkanow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/?p=4631","title":{"rendered":"Campi Phlegraei Williama Hamiltona \u2013 estetyka i polityka wulkan\u00f3w"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Oliver Lubrich<\/a><\/h2>\n

(University of Bern, Szwajcaria)
E-mail: oliver.lubrich[at]unibe.ch
ORCID<\/a>: 0000-0002-0606-9493<\/p>\n

\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div>
<\/p>\n

Thomas Nehrlich<\/a><\/h2>\n

(University of Bern, Szwajcaria)
ORCID<\/a>: 0000-0002-7086-3659<\/p>\n

\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>
<\/p>\n

Pobierz artyku\u0142<\/strong><\/a>
Pobierz ca\u0142y numer<\/a><\/strong>
Artyku\u0142 jest dost\u0119pny w j\u0119zyku angielskim<\/a>.<\/strong><\/p>\n

DOI<\/a>: 10.31261\/FLPI.2025.09.13
\u201eFabrica Litterarum Polono-Italica\u201d 2025, nr 1.<\/p>\n

Abstrakt<\/strong><\/h3>\n
\n

William Hamilton (1730\u20131803) by\u0142 jednym z najwybitniejszych wulkanolog\u00f3w prze\u0142omu XVIII i XIX wieku, znanym ze swego zaci\u0119cia naukowego i burzliwego \u017cycia. Ten przedstawiciel brytyjskiej arystokracji s\u0142u\u017cy\u0142 jako dyplomata w Neapolu, gdzie ponad 50 razy wspi\u0105\u0142 si\u0119 na Wezuwiusza i by\u0142 \u015bwiadkiem licznych erupcji wulkanicznych. Jego obserwacje zako\u0144czy\u0142y si\u0119 publikacj\u0105 Campi Phlegraei (1776\/1779), kt\u00f3ra w tamtym czasie stanowi\u0142a najdok\u0142adniejszy opis P\u00f3l Flegrejskich w Kampanii \u2013 rozleg\u0142ej kaldery superwulkanu. Hamilton by\u0142 \u017conaty ze znacznie m\u0142odsz\u0105 od siebie lady Emm\u0105 (Emm\u0105 Hart), kt\u00f3ra zosta\u0142a kochank\u0105 admira\u0142a Horatio Nelsona, postaci uwiecznionej p\u00f3\u017aniej w licznych filmach, a tak\u017ce w powie\u015bci (Mi\u0142o\u015bnik wulkan\u00f3w Susan Sontag [wyd. pol. 1997]). Hamilton s\u0142yn\u0105\u0142 z bogatej kolekcji antycznych przedmiot\u00f3w i swoj\u0105 pasj\u0105 do staro\u017cytno\u015bci urzeka\u0142 wielu go\u015bci, nawet tej miary, co Goethe. Jego wyprawy geologiczne przyczyni\u0142y si\u0119 do odkrycia wulkanicznego pochodzenia po\u0142udniowych W\u0142och. Zwr\u00f3ci\u0142y one tak\u017ce uwag\u0119 na dwoisty charakter aktywno\u015bci sejsmicznej terenu \u2013 zar\u00f3wno niszczycielski, jak i maj\u0105cy pozytywny wp\u0142yw na \u017cyzno\u015b\u0107 gleb regionu. Barwne relacje Hamiltona daj\u0105 wgl\u0105d w tajniki si\u0142 natury i dostarczaj\u0105 fundamentalnych informacji dla wsp\u00f3\u0142czesnej geo\u00adlogii.\u00a0Campi Phlegraei\u00a0\u2013 dzie\u0142o zilustrowane przez Pietro Fabrisa, \u0142\u0105czy naukow\u0105 precyzj\u0119 z\u00a0artystycznym polotem, kataloguje malarskie krajobrazy i\u00a0niebezpieczne erupcje wok\u00f3\u0142 Neapolu. Hamilton sta\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki swemu dzie\u0142u pionierem estetyki pisarstwa przyrodniczego. Sporz\u0105dzane na tle niepokoj\u00f3w politycznych, w\u00a0przededniu wybuchu rewolucji francuskiej \u201eraporty Hamiltona\u201d odzwierciedlaj\u0105 tak\u017ce klimat spo\u0142eczno-polityczny swoich czas\u00f3w. Inspiruj\u0105ce dla pisarzy i\u00a0artyst\u00f3w dziedzictwo Hamiltona wci\u0105\u017c odbija si\u0119 g\u0142o\u015bnym \u201ekulturowym echem\u201d, zapewniaj\u0105c tym samym perspektyw\u0119 historyczn\u0105 dla dzisiejszego namys\u0142u nad wyzwaniami zwi\u0105zanymi z\u00a0ochron\u0105 \u015brodowiska i\u00a0dyskursami na temat zmian klimatycznych i\u00a0\u201ezarz\u0105dzania katastrofami\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

William Hamilton (1730\u20131803) by\u0142 jednym z najwybitniejszych wulkanolog\u00f3w prze\u0142omu XVIII i XIX wieku, znanym ze swego zaci\u0119cia naukowego i burzliwego \u017cycia. Ten przedstawiciel brytyjskiej arystokracji s\u0142u\u017cy\u0142 jako dyplomata w Neapolu, gdzie ponad 50 razy wspi\u0105\u0142 si\u0119 na Wezuwiusza i by\u0142 \u015bwiadkiem licznych erupcji wulkanicznych. Jego obserwacje zako\u0144czy\u0142y si\u0119 publikacj\u0105 Campi Phlegraei (1776\/1779), kt\u00f3ra w tamtym czasie stanowi\u0142a najdok\u0142adniejszy opis P\u00f3l Flegrejskich w Kampanii \u2013 rozleg\u0142ej kaldery superwulkanu. Hamilton by\u0142 \u017conaty ze znacznie m\u0142odsz\u0105 od siebie lady Emm\u0105 (Emm\u0105 Hart), kt\u00f3ra zosta\u0142a kochank\u0105 admira\u0142a Horatio Nelsona, postaci uwiecznionej p\u00f3\u017aniej w licznych filmach, a tak\u017ce w powie\u015bci (Mi\u0142o\u015bnik wulkan\u00f3w Susan Sontag [wyd. pol. 1997]). Hamilton s\u0142yn\u0105\u0142 z bogatej kolekcji antycznych przedmiot\u00f3w i swoj\u0105 pasj\u0105 do staro\u017cytno\u015bci urzeka\u0142 wielu go\u015bci, nawet tej miary, co Goethe. Jego wyprawy geologiczne przyczyni\u0142y si\u0119 do odkrycia wulkanicznego pochodzenia po\u0142udniowych W\u0142och. Zwr\u00f3ci\u0142y one tak\u017ce uwag\u0119 na dwoisty charakter aktywno\u015bci sejsmicznej terenu \u2013 zar\u00f3wno niszczycielski, jak i maj\u0105cy pozytywny wp\u0142yw na \u017cyzno\u015b\u0107 gleb regionu. Barwne relacje Hamiltona daj\u0105 wgl\u0105d w tajniki si\u0142 natury i dostarczaj\u0105 fundamentalnych informacji dla wsp\u00f3\u0142czesnej geo\u00ad-
\nlogii. Campi Phlegraei \u2013 dzie\u0142o zilustrowane przez Pietro Fabrisa, \u0142\u0105czy naukow\u0105 precyzj\u0119 z artystycznym polotem, kataloguje malarskie krajobrazy i niebezpieczne erupcje wok\u00f3\u0142 Neapolu. Hamilton sta\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki swemu dzie\u0142u pionierem estetyki pisarstwa przyrodniczego. Sporz\u0105dzane na tle niepokoj\u00f3w politycznych, w przededniu wybuchu rewolucji francuskiej \u201eraporty Hamiltona\u201d odzwierciedlaj\u0105 tak\u017ce klimat spo\u0142eczno-polityczny swoich czas\u00f3w. Inspiruj\u0105ce dla pisarzy i artyst\u00f3w dziedzictwo Hamiltona wci\u0105\u017c odbija si\u0119 g\u0142o\u015bnym \u201ekulturowym echem\u201d, zapewniaj\u0105c tym samym perspektyw\u0119 historyczn\u0105 dla dzisiejszego namys\u0142u nad wyzwaniami zwi\u0105zanymi z ochron\u0105 \u015brodowiska i dyskursami na temat zmian klimatycznych i \u201ezarz\u0105dzania katastrofami\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[526,3625,3820,3826,3633],"tags":[3850,3832,3649,3862,3844,3856,3228,3655,3838],"class_list":["post-4631","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-i-rozprawy","category-nr-1-9-2025","category-oliver-lubrich","category-thomas-nehrlich","category-w-strone-mountain-studies","tag-estetyka","tag-geologia","tag-oliver-lubrich","tag-pisarstwo-przyrodnicze","tag-pola-flegrejskie","tag-polityka","tag-retoryka","tag-thomas-nehrlich","tag-wulkanologia","clearfix"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4631"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4656,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4631\/revisions\/4656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fabrica.us.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}